5 pytań do reporterki: Małgorzata Purzyńska

 Fot. Włodek Pawłow

Pamiętasz książkę, przy której lekturze po raz pierwszy w życiu zawaliłaś noc?

Może to była „Wyspa złoczyńców”, którą mi przyniósł tata, gdy leżałam chora w łóżku? A może „Siódme wtajemniczenie”? Przeczytałam je niezliczoną ilość razy. Najprawdopodobniej była to jednak książka, którą znalazłam w starej, ogromnej żeliwnej miednicy. Któregoś lata pojechaliśmy całą rodziną na wczasy do Kołobrzegu. W naszym ciemnym i ciasnym pokoju (kwatery prywatne nastawione na wyzysk człowieka pracy) stały cztery tapczany i szafa, a na niej miska. Zajrzałam do środka. Leżała tam książka o pożółkłych kartkach. Brakowało okładki, początku i końca. To były baśnie. Główna bohaterka jeździła na wrotkach, owijała się w sieć rybacką i rozwiązywała zagadki. Jak mantrę powtarzała następujące zdanie: ranek jest mądrzejszy od wieczora. Mam ten blok kartek w szpargałach. Nigdy nie próbowałam ustalić, kto jest jej autorem. I niech pozostanie to dla mnie tajemnicą.

Więcej czytasz zawodowo czy hobbystycznie?

Zaczęłam czytać bardzo dużo, gdy miałam dziesięć lat. Moja wypożyczalnia mieściła się w starej synagodze, więc spacer do biblioteki, to była podróż w kilku wymiarach – do dziwnego budynku i do świata opowieści. Czytałam książki przygodowe, popularno-naukowe i biografie. Któregoś roku przeczytałam dwieście książek. Przez ostatnich kilkanaście lat czytałam głównie książki reporterskie. Ciekawiło mnie, jak ludzie opisują świat. Czasem tylko ściągnęłam z półki tomik wierszy.

Myślę, że poszukiwania formalne w reportażu, eksperymenty, przekraczanie granic gatunkowych, to ciekawy trop i kibicuję wszystkim kolegom, którzy to robią. Z zainteresowaniem czytam dysputy wokół prawdy w reportażu. Myślę, że fakty są ważne, najważniejsze, ale to, co wydobędziemy z czeluści, jakie światło skierujemy na te fakty, rozłożymy akcenty, które szczegóły wydobędziemy, ma zasadniczy wpływ na odbiór tekstu. Ważne jest to, by temat był ważny społecznie, rezonował, ale ja nie mam odpowiedniego temperamentu do takiej pracy. Uważam, że nie należy robić niczego wbrew sobie. Czułam, że reportaż to dla mnie za mało, że coś mnie uwiera. Zapisałam się na studia podyplomowe na polonistyce. Dostałam długą listę lektur i tak się przymusiłam, całkiem świadomie do czytania. Aby pisać dobrze, trzeba też czytać inne rzeczy, poezję, prozę, nawet te książki, z którymi nie jest nam po drodze, których nie lubimy, nie rozumiemy. Dlatego uważam, że przymusy czy snobizmy nie są złe. Kupujemy i czytamy (lub staramy się czytać) Ulissesa czy encyklopedię gadów – i wtedy jakieś zdanie, słowo, okładka, rozmowa o książce – otwierają nas.

Czy praca w wydawnictwie wpłynęła na sposób, w jaki myślisz o swoich książkach – zarówno tych już napisanych jak i tych, dopiero w sferze pomysłów?

Wiem, że książka jest zarówno wytworem myśli, serca, jak i produktem. A czy to ma wpływ na to, jak podchodzę do pisania? Nie. Piszę, tak, by czytelnicy nie męczyli się, biorąc moją książkę do ręki. Buduję sceny, a nie ględzę. W zdaniu ważny jest dla mnie rytm, melodia języka. Redagując tekst, zadaję sobie pytanie: o czym to jest – to zdanie, ten akapit, ten rozdział, ta książka? Jak uważam, że coś jest niepotrzebne – kosz! (nauczyłam się tego od Maćka Dyrygasa, świetnego filmowca i dokumentalisty). Ale zbieram tak dużo materiałów, że z katalogu „śmieci” wysypują mi się na biurko.

Uważam, że pisząc (również reportaż, czy w ogóle literaturę faktu), trzeba być szczerym wobec siebie, iść za głosem wewnętrznym i dbać o niego. Nie pisać zdań, które ładnie brzmią, ale są fałszywe dla nas. Piszę o tym, co mnie dotyczy lub interesuje. Gdy chciałam dowiedzieć się czegoś o rozmawianiu z ludźmi, poszłam do Teresy Torańskej, mistrzyni wywiadu. Tadeusza Rolke, prekursora polskiej fotografii reportażowej, emablowałam o to, jak fotografować, ale i o to, jak żyć. Pokazałam jego długie, barwne życie na szerokim tle XX-wiecznej historii Polski. Z tych rozmów powstały książki. Pierwsza cieniutka, ale bardzo pożyteczna dla dziennikarzy, druga cegła, ale szybko się ją czyta (pewnej pani zajęło to dobę) i przydatna dla osób myślących obrazem.

Teraz pracuję nad biografią Henryka Wujca, legendarnego opozycjonisty z czasów PRL oraz nad tomikiem poetyckim. Mam kilka tematów rozgrzebanych, które mnie męczą.

Jak w ogóle zaczęła się Twoja przygoda z reportażem?

Szłam Nowym Światem i zobaczyłam ogłoszenie Laboratorium Reportażu w 2004 roku. Wiele lat później zrobiłam roczny kurs w Polskiej Szkole Reportażu. Ale tak naprawdę moja przygoda z reportażem zaczęła się w dzieciństwie – od przyglądania się światu, który mnie otaczał, zabaw na podwórku z dziećmi, z których każde miało inną historię, od mojej ciekawości i pytań, które można sprowadzać do jednego: co się stało?

Czytam ogłoszenia na ścianach, napisy na murze, bilety, ścinki… Jeśli na chodniku zobaczę kartkę, podniosę ją, by zobaczyć, co jest na niej nabazgrane. Gdy Mariusz Szczygieł przyniósł na zajęcia swoje notatki (a używał kartek z odzysku, z jednej strony zadrukowanych), przeczytałam na rewersie: podatki wiosna, kanapa, jakieś imię żeńskie (chyba Jola), a przy każdej pozycji była kwota. Wiem, ile kosztowała kanapa Szczygła kupiona około roku 2013.

O czym Twoim zdaniem reporterzy i reporterki wciąż piszą za mało?

O szczęściu. To w ogóle nie jest temat na czasie.

Małgorzata Purzyńska – archeolog, dziennikarka, piarowiec, wydawca. Absolwentka Laboratorium reportażu (UW), Polskiej Szkoły Reportażu (Instytut Reportażu) oraz Szkoły mistrzów. Studium technik pisarskich (UW). Od kilkunastu lat zawodowo związana z mediami i branżą wydawniczą. Była m.in. redaktorem naczelnym magazynu „Przyjaciel Pies”, szefową Działu Marketingu w Wydawnictwie Lekarskim PZWL (grupa PWN), obecnie szefuje Działowi Publikacji w Domu Spotkań z Historią. Autorka książek „Ja, My, Oni. Teresa Torańska w rozmowie z Małgorzatą Purzyńską”, „Tadeusz Rolke. Moja namiętność”.

….

„5 pytań do reportera/reporterki” to cykl krótkich ankiet, w których reporterzy i reporterki odpowiadają na pytania, dla których punktem wyjścia są książki. Teksty ukazują się w każdy wtorek.

Czytaj więcej »

3 ciekawe książki o Egipcie

Egipt. Kraj, który odwiedzałam wielokrotnie a opuszczając go zawsze myślałam, że więcej nie wrócę. Nigdy nie czułam się w nim dobrze, nigdy bezpiecznie. A jednak coś mnie przyciągało. I chyba nadal przyciąga…

Przyjeżdżałam, zwiedzałam, poznawałam ludzi, szwędałam się z nimi i rozmawiałam. Pisałam reportaże - społeczne i podróżnicze. Mój najnowszy tekst z Kairu ukazał się właśnie w magazynie „Podróże”. Z tej okazji chciałam Wam polecić moje 3 ulubione książki o Egipcie – reportaż, powieść i książkę naukową.

1. Egipt: Haram halal, Piotr Ibrahim Kalwas, Dowody na istnienie, 2015

Choć w tytule mamy Egipt, książka pisana jest z perspektywy jednego miasta.  Piotr Ibrahim Kalwas jest Polakiem, muzułmaninem, mieszka w Aleksandrii, a jego teksty dotyczą często sytuacji, które rozgrywają się w pobliżu jego domu – w windzie, w pobliskim sklepie, czy na ulicy, którą obserwuje ze swojego balkonu. Większość tekstów jest krótka. Nierzadko dotyczą one rzeczy pozornie błahych. Ot, polska firma Inglot wyprodukowała lakier do paznokci, który został uznany za halal. I co z tego? Te drobiazgi składają się na ciekawy i skomplikowany obraz współczesnego Egiptu. Pomagają zrozumieć Egipcjan i ich pełne paradoksów życie.

2. Kair. Historie miasta, AlSayyad Nezar, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2016

„Kair. Historie miasta” to książka naukowa, napisana przez profesora uniwersytetu Berkeley i erudytę. To książka fascynująca i stworzona z pasją. AlSayyad Nezar zajmuje się architekturą, designem i urbanistyką. Opowiadając o największym mieście Afryki w niezwykle ciekawy sposób przedstawia dzieje jego przemian oraz historię obecnego, tak złożonego oblicza. Sporo informacji w książce dotyczy samej architektury, ale także kultury i dziejów Kairu. Myślę, że niezależnie od tego, czy ktoś dopiero się do Kairu wybiera, czy też spędził w nim kilka lat, znajdzie w niej coś dla siebie. Coś nowego i odkrywczego.

3. Kair, historia pewnej kamienicy, Aswany Al Alaa, Media Lazar, 2008

Powieść ciekawa zwłaszcza dla tych, którzy nie mieli okazji uczestniczyć w życiu toczącym się w Kairze. Jedna kamienica, zamieszkana przez różnych ludzi – biednych i bogatych, starych i młodych, kobiety i mężczyzn - pozwala nam to kairskie życie podpatrzyć. Na szczęście nie ma tu idylli a powieść moim zdaniem dość wiernie oddaje kairskie realia. Autor nie unika tematów trudnych, jak molestowanie seksualne, religijna hipokryzja, homoseksualność w muzułmańskim świecie, czy korupcja. Ci, którzy Egiptu nie znają, mogą być zaskoczeni.

Czytaj więcej »

Booknet (56): Literacki przegląd tygodnia - 8 najciekawszych materiałów prasowych

W tym tygodniu polecam Wam 8 ciekawszych materiałów prasowych, radiowych i kilka newsów z około literackiego świata. Miłej lektury i miłego słuchania (Anda Rottenberg w Radiu Książki naprawdę jest warta Waszego czasu!).

1. "Nigdy nie chciałem być poetą". Rozmowa z Ernestem Bryllem

- W 1979 roku napisałem kilka wierszy, m.in. "Za czym kolejka ta stoi", które weszły do "Kolędy Nocki". Wysłałem je do redakcji i zaprzyjaźniony ze mną krytyk napisał: "Drogi Erneście, nie będziemy drukować, ponieważ wpadasz w obiegowy pesymizm. Polska rozwija się, a nie stoi w kolejce".

Czytaj dalej >>

2. Anda Rottenberg w Radiu Książki

W tym tygodniu gościem Michała Nogasia jest Anda Rottenberg, historyczka sztuki, kuratorka, publicystka, w latach 1993-2001 szefowa Zachęty. Właśnie ukazała się "Depresja berlińska. Dziennik", zapis wydarzeń z życia i przemyśleń z okresu jesień 2015 - lato 2016.

Czytaj dalej >>

3. Martyna Bunda laureatką Literackiej Nagrody Gryfia 2018

„Mój późny debiut przyszedł w dobrym czasie” – mówiła Martyna Bunda, odbierając statuetkę za najlepszą książkę 7. edycji szczecińskiej nagrody.

Czytaj dalej >>

4. Polska premiera ekranizacji „Na plaży Chesil” Iana McEwana zapowiedziana na 13 lipca!

Nominowana do Oscara Saoirse Ronan („Lady Bird”) i Billy Howle („Dunkierka”) zagrali w zmysłowym romansie na podstawie powieści i scenariusza Iana McEwana, autora słynnej „Pokuty”. Polska premiera filmu „Na plaży Chesil” w kinach od 13 lipca!

Czytaj dalej >> 

5. Zbiór reportaży "Przecież ich nie zostawię" o żydowskich opiekunkach czasów II wojny światowej. Lektura obowiązkowa

Zło nie jest banalne, tylko złe. Banalne są ignorancja i niewiedza. Choć nie znamy pełnej tożsamości kilkunastu bohaterek "Przecież ich nie zostawię", choć znów powtarzamy słowa: getto, wywózka, SS-mani, gestapo, Auschwitz - to czytając tę książkę, możemy wyjść poza tę banalność.

Czytaj dalej >>

6. „Kochając Pabla, nienawidząc Escobara” – ekranizacja wspomnień ukochanej słynnego barona narkotykowego od 15 czerwca w kinach

Dokładnie rok temu na rynku polskim ukazała się książka „Kochając Pabla, nienawidząc Escobara” Virginii Vallejo – kochanki Escobara, największego barona narkotykowego na świecie. A już 15 czerwca do kin trafi film o tym samym tytule, będący ekranizacją autobiografii. W główne role wcielili się Penelope Cruz i Javier Bardem.

Czytaj dalej >> 

7. Natalia Fiedorczuk-Cieślak: nie chcę pisać książek, które są ideologicznie wygodne [WYWIAD]

Odwiedziłam mnóstwo blogów kobiet, które piszą o religii i o chrześcijaństwie w kontekście współczesności. Weszłam w świat, z którym się wcześniej zupełnie nie utożsamiałam, to otworzyło mnie na pewne zjawiska i trochę ogołociło ze stereotypowego myślenia. Zaczęłam rozumieć, dlaczego porządek konserwatywny jest pożądany. Bo wiem, ile mnie moja wolność kosztuje, wiem, jaki mozół musiałam wykonać, jak skonfrontować się z tym, w czym dorastałam, żeby uzasadnić własne wybory - mówi Natalia Fiedorczuk-Cieślak w rozmowie z Emilią Padoł.

Czytaj dalej >>

8. Michał Nogaś o "obcym", którego pełno w literaturze i dzisiejszym świecie

Możemy wyrzucić słowo "obcy" ze słownika, ale przecież czujemy obcość wobec ONR-owców wykrzykujących nienawistne hasła, Rybaka palącego kukłę w rynku czy siejącego nienawiść księdza Międlara - mówi Michał Nogaś, dziennikarz "GW", kurator tegorocznej edycji Europejskiej Nocy Literatury

Czytaj dalej >>

*****************

Śledzę około literackie wydarzenia. Przeglądam prasę i internet. Wyszukuję ciekawe informacje, inspirujące filmiki i ważne rozmowy. Część na bieżąco publikuję na facebookowym fanpage’u. W piątek, zebrane i uzupełnione o dodatkowe materiały, lądują w postaci „Booknetu” na blogu.

Chcesz być na bieżąco? Polub bloga na Facebooku!

Zdjęcie: Unsplash

Czytaj więcej »

Wydarzenie: Big Book Festival. Program

Już w ten piątek, 22 czerwca, odbędzie się 6. edycja Big Book Festivalu. Będą debaty, treningi (m.in. stawiania granic i wrażliwości), wykłady, ścianka wspinaczkowa, spektakl multimedialny, stand-up literacki i goście z 20 krajów, w tym Annie Proulx - laureatka Pulitzera i National Book Award za „Kroniki portowe”. Wydarzeń jest więc dużo i chyba każdy znajdzie coś dla siebie. Dlatego polecam sprawdzić program :)

PIĄTEK

NA OTWARCIE: MAM NA IMIĘ KOBIETA
Spektakl multimedialny i koncert na żywo Cztery aktorki i setki pytań. Opowieść o feminizmie, wolności i zniewoleniu rozpisana na głosy.
Występują: Aleksandra Justa, Gabriela Muskała, Justyna Wasilewska i Julia Wyszyńska.
Muzyka: Radek Łukasiewicz, wykona zespół w składzie: Matylda Damięcka – głos, Grzegorz Śluz – perkusja, Radek Łukasiewicz – gitara, bas, głos.
Reżyseria Anna Król, choreografia Marta Ziółek.
GODZ. 21.00, ARENA
UWAGA: BILETY! 15 PLN
Bilety do kupienia na stronie bilety24.pl oraz w Big Book Cafe (J. Dąbrowskiego 81).
W czasie festiwalu, bilety dostępne także w Centrum Festiwalowym, ul. Merliniego 2 (płatność gotówką).

SOBOTA

LEKCJA ODPADANIA
Dwie drużyny śmiałków wchodzą po pionowej ścianie asekurowane przez wspaniałych himalaistów. Na wyżyny wspinają się talenty pisarskie i dziennikarskie. BEZPIECZNE ÓSEMKI:
Roman Bielecki OP, Renata Kim, Jan Niebudek, Adam Szaja, Piotr Trybalski, Weronika Wawrzkowicz. Asekuruje i zagrzewa: Kinga Baranowska. Trenuje Szymon Łodziński. KONTRA ZAKRĘCONE HMS’Y: Kamil Bałuk, Aleksandra Boćkowska, Anna Król, Wojciech Kuczok, Katarzyna Puzyńska. Asekuruje i mobilizuje: Piotr Pustelnik. Trenuje Michał Łodziński. Rywalizację komentuje i emocje rozpala JACEK KACZYŃSKI.
GODZ. 12.00, ARENA

7 DNI: PRZEMOC RÓWIEŚNICZA
Trening pewności siebie. Jak radzić sobie z agresją słowną, bronić się przed byciem obrażanym lub ośmieszanym. Warsztat dla młodzieży 12-16 lat. Prowadzą JOANNA WĘGRZYNOWSKA i HUBERT CZEMIEROWSKI Stowarzyszenie „Bliżej dziecka”
UWAGA: ZAPISY! Napisz: spotkania@big-book.pl
GODZ. 12.00, PLAC ZABAW

PRZYJACIEL DO ZADAŃ SPECJALNYCH
O psach, które ratują życie, prowadzą niewidomych, pomagają starszym i dbają o nasze bezpieczeństwo mówi BARBARA GAWRYLUK. Rozmawia KATARZYNA STOPARCZYK. Zapraszamy małych, dużych oraz psy!
GODZ. 12.00, OGRÓD

NA ZAWSZE RAZEM!
O przyjaźniach zawartych w dzieciństwie, o bliskości bez uprzedzeń, chłopaczarskich i dziewczyńskich sposobach na bycie razem z norweską autorką MARIĄ PARR rozmawia Joanna Olech. Zapraszamy małych i dużych!
GODZ. 12.00, ŁĄKA

KAŻDY PISAĆ MOŻE? OKRĄGŁY STÓŁ BLOGERÓW I WYDAWCÓW
O tym, jak czytelnicy wchodzą w rolę recenzentów i czy w sieci można stworzyć dobrą krytykę literacką – dyskutują blogerzy i promotorzy książek. Prowadzi Justyna Dżbik-Kluge
GODZ. 12.00, OKRĄGŁY STÓŁ

ZADURZENIE: PRZEMOC NA RANDCE
Trening szacunku i stawiania granic. Jak reagować na przemoc, jak jej unikać i czym jest asertywność. Warsztat dla młodzieży 14-18 lat. Prowadzą MAJA KUŹMICZ i AGNIESZKA ŁUKOWIAK. Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie – Niebieska Linia
UWAGA: ZAPISY! Napisz: spotkania@big-book.pl
GODZ. 12.00, POKÓJ PRÓB

KRZYWDA: SAMOOKALECZENIE
Trening wrażliwości i reagowania. Jakie powody i uczucia towarzyszą samookaleczaniu, do kogo się zwracać. Warsztat dla młodzieży 12-15 lat. Prowadzą LUCYNA KICIŃSKA i ALEKSANDRA MACHNIAK
Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę.
UWAGA: ZAPISY! Napisz: spotkania@big-book.pl
GODZ. 12.00, WARSZTAT

DZIEŃ, W KTÓRYM ZOSTALIŚMY SAMI
O niebezpieczeństwach izolacji i wizji świata znów podzielonego granicami mówi islandzka autorka SIGRÍÐUR HAGALÍN BJÖRNSDÓTTIR. Rozmawia Renata Kim
GODZ. 14.00, ARENA

TROSKA
O dzieciach, które przejmują opiekę nad dorosłymi i nierównowadze w relacjach, mówi brytyjska autorka EVE AINSWORTH. Rozmawia Katarzyna Pruchnicka. Zapraszamy małych i dużych!
Partnerem wydarzenia jest British Council.
GODZ. 14.00, PLAC ZABAW

ZBRODNIA À LA MODE
O tym, jak literackie morderstwa idą z duchem czasu i o swym najnowszym zabójstwie wśród imigrantów z Afryki mówi francuski autor MICHEL BUSSI. Rozmawia Anna Sańczuk
GODZ. 14.00, OGRÓD

W DRODZE
O medytacji i ciszy pieszych wędrówek, o poznaniu siebie, granicach wysiłku i wierze w cel mówią himalaistka KINGA BARANOWSKA i zakonnik ROMAN BIELECKI OP. Prowadzi Łukasz Wojtusik
GODZ. 14.00, PODWÓRKO

DZIKIE ZIOŁA
O sile czerpanej z natury, o roślinach, które leczą mózg i oddech, o diecie z kwiatów i liści mówi szwedzka autorka LISEN SUNDGREN. Prowadzi Katarzyna Sroczyńska
GODZ. 14.00, ŁĄKA

OSIEM TYSIĘCY METRÓW
O planowaniu wyprawy wysokogórskiej oraz emocjach, jakie wiążą się ze zdobywaniem ośmiotysięczników, mówią PIOTR PUSTELNIK – zdobywca Korony Himalajów oraz PIOTR TRYBALSKI – fotograf i podróżnik.
UWAGA: ZAPISY! Napisz: spotkania@big-book.pl –  ZAPISY ZAKOŃCZONE. BRAK WOLNYCH MIEJSC
GODZ. 14.00 EKSPEDYCJA GÓRSKA

MOKOTÓW NO LIMITS
SPACER
Idziemy trasą przedwojennych marzycieli: baloniarzy, lotników i sportowców. Prowadzi ADRIAN SOBIESZCZAŃSKI
GODZ. 14.00, Start: Centrum Festiwalowe BBF

RODZINA – ŚLEDZTWO GENETYCZNE
O wyprawie tysiące lat wstecz i fascynującym dochodzeniu, które wykazało, że niemal wszyscy jesteśmy ze sobą spokrewnieni, mówi szwedzka autorka KARIN BOJS. Rozmawia Karolina Głowacka
GODZ. 16.00, ARENA

LADY ON THE TRAIL
On following in the footsteps of a forgotten pioneer climber Dorothy Pilley and on magnetism of the mountains speaks DAN RICHARDS, British author and traveller. Host: Tomek Michniewicz
ENGLISH ONLY! In partnership with British Council.
16.00, PLAC ZABAW

STULECIE GŁUPOTY?
O tym, co technologie cyfrowe zrobiły z wiedzą, o planetarnej bezmyślności i niezbędnej ofensywie uniwersytetów mówi francuski filozof BERNARD STIEGLER. Prowadzi Tomasz Stawiszyński
GODZ. 16.00, OGRÓD

AUDYCJA “POCZYTALNI” TOK FM
NA ŻYWO Z UDZIAŁEM PUBLICZNOŚCI
Spieramy się o nowe powieści “Jak przemijający cień” Antonia Muñoz Moliny oraz “Lód” Laline Paull.
GODZ. 17.00, PODWÓRKO

ZIELONO MI
O przyrodzie, która bywa ostatnim przyjacielem człowieka i o ucieczce od klaustrofobii w zieleń mówi czeska autorka ANNA BOLAVÁ. Prowadzi Teresa Drozda
GODZ. 16.00, ŁĄKA

CIEMNO WSZĘDZIE, GŁUCHO WSZĘDZIE – CO TO BĘDZIE…?
OKRĄGŁY STÓŁ ARTYSTÓW I CZYTELNIKÓW
O tym, jakiej Polski życzylibyśmy sobie na kolejne 100 lat, dyskutują:
JOANNA BATOR, PIOTR CIEPLAK, GABA KULKA, BORYS LANKOSZ, JAROSŁAW MIKOŁAJEWSKI, MARIAN PILOT, MAREK RACZKOWSKI, MICHAŁ RUSINEK, KLEMENTYNA SUCHANOW, TEN TYP MES
Debatę prowadzi żelazna dama – Katarzyna Janowska.
GODZ. 16.00, OKRĄGŁY STÓŁ

Czytelników, chętnych do tego, by usiąść przy okrągłym stole i wziąć udział w debacie, prosimy o zgłoszenia pod adresem: spotkania@big-book.pl

ODDECH BEZ TLENU
O swoim pierwszym szczycie, o tym jak rozmawia z górami, o marzeniu zdobycia Korony Himalajów mówi KINGA BARANOWSKA – himalaistka i podróżniczka. Pyta ROMAN BIELECKI – ksiądz i wędrowiec.
UWAGA: ZAPISY! Napisz: spotkania @big-book.pl –  ZAPISY ZAKOŃCZONE. BRAK WOLNYCH MIEJSC
GODZ. 16.00, EKSPEDYCJA GÓRSKA

POPRZEZ CIAŁO. TRANSPLANTACJE W LITERATURZE
Warsztat dla dorosłych.
Zainspirowani literaturą i kinem science-fiction badamy kierunki rozwoju medycyny, jej granice etyczne i nowe pojęcia tożsamości. Prowadzą JOANNA JEŚMAN I KAROL JACHYMEK – Uniwersytet SWPS. Partnerem merytorycznym wydarzenia jest Uniwersytet SWPS.
UWAGA: ZAPISY! Napisz: spotkania@big-book.pl
GODZ. 16.00, POKÓJ PRÓB

INTO THE URBAN WILD
Walk with LISEN SUNDGREN and discover the herbal treasures of the city ENGLISH ONLY!
GODZ. 16.00, Start: Centrum Festiwalowe BBF

PRZYSZŁOŚĆ ISLAMU
O wielkiej zmianie, która dokonuje się w cywilizacji muzułmańskiej i o roli, jaką w nowym Islamie odgrywają kobiety, mówi brytyjski pisarz i badacz ZIAUDDIN SARDAR. Rozmawia Jerzy Haszczyński.
Partnerem wydarzenia jest British Council.
GODZ. 18.00, ARENA

JAK PISARZ Z PISARKĄ czyli JAK ŚLEDCZY Z ARCHEOLOŻKĄ
WOJCIECH CHMIELARZ oraz MARTA GUZOWSKA zastawiają na siebie fabularne pułapki. Kto wyjdzie z cało, a kto padnie trupem?
GODZ. 18.00, PLAC ZABAW

ALFABET OSOBISTY KRZYSZTOFA VARGI
Refleksje i anegdoty improwizowane.
Pisarz w podwójnym ogniu pytań Agaty Passent i Anny Król.
GODZ. 18.00, OGRÓD

FANTASTYCZNE EKSPEDYCJE: ZAKAZANE PRZESTRZENIE
O motywie wyprawy, który od XIX wieku żyje w książkach science-fiction.
O podróżach w obcość i nieodkrytych terytoriach. Opowiada PAWEŁ PYRKA – Uniwersytet SWPS
Partnerem merytorycznym wydarzenia jest Uniwersytet SWPS.
GODZ. 18.00, PODWÓRKO

JAK KRZYWDZIMY ZWIERZĘTA
O braku empatii wobec innych istot żywych i o wielu rodzajach cierpienia, jakie im zadajemy mówi weganin DARIUSZ GZYRA. Rozmawia Ewa Siedlecka
GODZ. 18.00, ŁĄKA

MISJA ROSETTA
O jednej z najambitniejszych wypraw w historii eksploracji kosmosu. Sześć miliardów kilometrów, siedem lat lotu sondy i największe pytanie: skąd wzięło się życie na Ziemi?
Opowiada JAN POMIERNY, Science Now.
UWAGA: ZAPISY! Napisz: spotkania@big-book.pl – ZAPISY ZAKOŃCZONE. BRAK WOLNYCH MIEJSC
GODZ. 18.00, EKSPEDYCJA KOSMICZNA

POWIEŚĆ TO STAN UMYSŁU
O subtelnych związkach życia i literatury, dojrzewaniu i powieściopisarstwie, które umożliwia bycie kimś innym, mówi hiszpański autor ANTONIO MUÑOZ MOLINA. Rozmawia Jarosław Gugała
GODZ. 20.00, ARENA

“CZARODZIEJSKA GÓRA” – KONCERT CZYTANY
Aktorska interpretacja najsłynniejszej powieści Tomasza Manna.
Podróż w bezczas i pytania o niepewne jutro. W reżyserii i opracowaniu muzycznym ŁUKASZA GARLICKIEGO I JACKA JĘDRASIKA
GODZ. 20.00, PLAC ZABAW

NIEDZIELA

ZIELONE ŚNIADANIE
ROŚLINNA KUCHNIA KUKBUKA
Kulinarna pochwała  potraw pochodzących z ziemi, słońca i natury.
Jemy i rozmawiamy o filozofii wegetarianizmu w towarzystwie SZYMONA DROBNIAKA, ERYKA WAŁKOWICZA oraz LISEN SUNDGREN. Prowadzi i częstuje DARIA PAWLEWSKA
GODZ. 11.00, OKRĄGŁY STÓŁ

PASZTETY, DO BOJU!
O wyzwoleniu z kompleksów, przebudzeniu dziewczyn,  nowej energii dziewuch i dam z francuską autorką  CLÉMENTINE BEAUVAIS rozmawia Anna Dziewit-Meller. Zapraszamy małych i dużych!
GODZ. 12.00, PLAC ZABAW

JOGA Z KSIĄŻKĄ 
Trening z KASIĄ BEM
Naucz się, jakie pozycje są najlepsze do czytania w domu, na trawie i plaży, jak relaksować oczy i odprężyć kręgosłup  po godzinach spędzonych na lekturze. Zabierz przyjaciela, książkę i matę (lub wypożycz je na miejscu), pobierz numerek i czytaj zdrowo!
GODZ. 12.00, OGRÓD

O CZYM SZUMIĄ MIRABELKI
Co wiedzą o nas drzewa? Co by powiedziały o  wielkich wydarzeniach i codziennych radościach, gdyby mogły? Wyobraża sobie CEZARY HARASIMOWICZ.  Prowadzi Weronika Wawrzkowicz. Zapraszamy małych
i dużych!
GODZ. 12.00, ŁĄKA

HISTORIA JEDNEJ ULICY 
SPACER
Od Parku Morskie Oko aż do Big Book Cafe, wędrujemy ulicą Szustra (dziś Dąbrowskiego), poznając willę prezydenta, dom króla futer, adresy poetów i pisarzy.  Prowadzi KAMILA GELERT
GODZ. 12.00 Start: Centrum Festiwalowe BBF

EKSPEDYCJA – STO LAT NIEPEWNOŚCI   
O poszukiwaniach zaginionych w XIX w. polarników. O dążeniu do prawdy i Arktyce, która stała się miłością jej życia, mówi szwedzka autorka i lekarka BEA UUSMA. Rozmawia Jarosław Kuźniar.
GODZ. 14.00, ARENA

JAK PISARKA Z PISARKĄ czyli JAK LILKA Z JOLANTĄ
MAŁGORZATA KALICIŃSKA oraz SYLWIA CHUTNIK dyskutują o tym, czego naprawdę pragną różne kobiety w książkach i na co dzień.
GODZ. 14.00, PLAC ZABAW

TOPNIENIE ŚWIATA
O eko-thrillerach i globalnym ociepleniu, które staje się scenografią naszego życia, mówi brytyjska autorka LALINE PAULL. Rozmawia Marta Perchuć-Burzyńska.
Partnerem wydarzenia jest British Council.
GODZ. 14.00, OGRÓD

NIC DWA RAZY SIĘ NIE ZDARZA?
O tym, czy możemy wyzwolić się z historii – własnej i zbiorowej, a także o tym, jak przeszłość powstrzymuje naszą wyobraźnię, mówią MIKOŁAJ GRYNBERG, AGATA TUSZYŃSKA I EWA WINNICKA. Rozmawia Katarzyna Borowiecka
GODZ. 14.00, PODWÓRKO

CO W TRAWIE PISZCZY
Jedna łąka, a na niej nawet 300 gatunków zwierząt, 60 gatunków roślin i wielka oczyszczalnia wody. Dlaczego przyszłość miast zależy od łąk i ile życia się w nich kryje. Opowiada MACIEJ PODYMA – Fundacja Łąka
GODZ. 14.00, ŁĄKA

ŻYCIE Z KARĄ ŚMIERCI         
O codzienności skazanych na najwyższy wymiary kary w Teksasie, o kochaniu przez kraty i prozie więziennictwa mówią holenderska reporterka LINDA POLMAN oraz JUSTYNA KOPIŃSKA. Prowadzi Emilia Padoł.
GODZ. 16.00, ARENA

“CZARNY OBELISK” – KONCERT CZYTANY
Aktorska interpretacja powieści Ericha Marii Remarque’a o świecie po końcu świata.  Czy wciąż boimy się wojny i jak pozostać sobą w obliczu katastrofy. W reżyserii i opracowaniu muzycznym ŁUKASZA GARLICKIEGO I JACKA JĘDRASIKA
GODZ. 16.00, PLAC ZABAW

IMAGINING CITIES
KAREN McCARTHY WOOLF – British poet and performer reads form her latest book and talks on the future of poetry in an urban landscape.
In partnership with British Council.
SUN, 24.06, 16.00, OGRÓD

DALEKA PÓŁNOC
Sto lat po zaginięciu ekspedycji polarnej młoda kobieta próbuje rozwikłać zagadkę.
Jak dotrzeć do prawdy, gdy wszelkie ślady skrywa lód?
Opowiada BEA UUSMA.
UWAGA: ZAPISY! Napisz: spotkania@big-book.pl  –  ZAPISY ZAKOŃCZONE. BRAK WOLNYCH MIEJSC
ND, 16.00 EKSPEDYCJA POLARNA

FANTASTYCZNE EKSPEDYCJE: LUNATYK NA KSIĘŻYCU
O Teodorze Tripplinie,  zapomnianym polskim podróżniku, lekarzu i prekursorze literatury przepowiadającej loty w kosmos. Opowiada JOANNA MIKOŁAJCZUK – Uniwersytet Warszawski
GODZ. 16.00, PODWÓRKO

HIPOKRYZJA
O naszych relacjach ze zwierzętami i o tym, jak przestaliśmy je rozumieć, mówi ANDRZEJ KRUSZEWICZ,  dyrektor Warszawskiego Ogrodu Zoologicznego. Prowadzi ŁUKASZ KAMIŃSKI
GODZ. 16.00, ŁĄKA

PLANETA KOBIET
OKRĄGŁY STÓŁ PISAREK EUROPEJSKICH I CZYTELNIKÓW
Co by się zmieniło, gdyby kobiety rządziły światem? Wyobrażają sobie: JANA BEŇOVÁ – SŁOWACJA, CLÉMENTINE BEAUVAIS – FRANCJA, HILA BLUM – IZRAEL, SVETLANA CÂRSTEAN – RUMUNIA, SYLWIA CHUTNIK – POLSKA, PETRA HŮLOVÁ – CZECHY, KRISTINA STOLTZ – DANIA, DALIA STAPONKUTĖ – LITWA, KATARZYNA SURMIAK-DOMAŃSKA – POLSKA, TATIANA ȚÎBULEAC – MOŁDAWIA.
Czytelników, chętnych do tego, by usiąść przy okrągłym stole i wziąć udział w debacie, prosimy o zgłoszenia pod adresem: spotkania@big-book.pl

Debatę prowadzi pierwszorzędny agent wywiadu – Michał Nogaś
Partnerem wydarzenie jest EUNIC – European Union National Institutes for Culture
GODZ. 16.00, OKRĄGŁY STÓŁ

BARD NA SIELCACH
SPACER
W poszukiwaniu Stanisława Grzesiuka. Idziemy tropem  “niesłodkiego dzieciństwa” i chłopaków z ferajny. Prowadzi ADRIAN SOBIESZCZAŃSKI.
GODZ. 16.00 Start: Centrum Festiwalowe BBF

PO NAS CHOĆBY POTOP
O stuleciach wyrębu, brutalności ludzi wobec przyrody i swym ekologicznym opus magnum mówi amerykańska pisarka ANNIE PROULX. Rozmawia Magda Sendecka.
GODZ. 18.00, ARENA

“UTRACONA CZEŚĆ KATARZYNY BLUM”   – KONCERT CZYTANY
Aktorska interpretacja głośnej powieści Heinricha Bölla. O tym, jak przemoc staje się odpowiedzią na przemoc, o ludziach bezbronnych wobec kłamstwa i złowrogiej sile słów. W reżyserii i opracowaniu muzycznym ŁUKASZA GARLICKIEGO I JACKA JĘDRASIKA
GODZ. 18.00, PLAC ZABAW

FANTASTYCZNE EKSPEDYCJE: POWŁOKI I GRANICE
O przyszłości „istoty ludzkiej“ w dobie wtyczek i wszczepów, o cyberpunkowej wizji cielesności i sztucznej inteligencji, która pragnie mieć ciało. Opowiada ANNA WARSO – Uniwersytet SWPS. Partnerem merytorycznym wydarzenia jest Uniwersytet SWPS.
GODZ. 18.00, PARKING

ZANIM KTOKOLWIEK PRZECZYTA
O pisarstwie intymnie. O przekraczaniu siebie i o tym, czy książka może uratować życie, rozmawiają: NATALIA FIEDORCZUK-CIEŚLAK, ROBIERT RIENT oraz ZYTA RUDZKA. Prowadzi Grażyna Lutosławska
GODZ. 18.00, ŁĄKA

NA ZAMKNIĘCIE:
ŚWIAT WEDŁUG DULSKICH
Stand-up literacki z muzyką na żywo. Barometr moralności naszego społeczeństwa i rozmowa o polskiej hipokryzji. Czy żyjemy na pokaz?  Występują: pisarka Zośka Papużanka oraz aktorki: Katarzyna Kwiatkowska, Edyta Olszówka, Ilona Ostrowska jako panie Dulskie. Grają Żelazne Waginy!
GODZ. 20.00, OGRÓD
UWAGA: BILETY! 15 PLN
Bilety do kupienia na stronie bilety24.pl oraz w Big Book Cafe (J. Dąbrowskiego 81).
W czasie festiwalu, bilety dostępne także w Centrum Festiwalowym, ul. Merliniego 2 (płatność gotówką).

Czytaj więcej »

5 pytań do reportera: Bartosz Józefiak

Co teraz czytasz? 

„Polskiego Hydraulika” Zaremby-Bielawskiego. Zbiór reportaży ze Szwecji. Tam zupełnie co innego nazywają reportażem.

Czy jest książka, na którą czekasz? 

Wszystko od pary Łazarewicz – Winnicka.

Ulubieni reporterzy i reporterki? 

Marcin Kącki – za zdolność docierania do faktów, Marcin Kołodziejczyk – za język, Swietlana Aleksijewicz – za wrażliwość. A jest ich znacznie więcej.

O czym Twoim zdaniem wciąż pisze się za mało?  

O sytuacji Ukraińców w Polsce. Wciąż tu jest wielka dziura.

Czy reporter zawsze powinien być zaangażowany społecznie? 

Reporter zawsze powinien oddawać głos tym, którzy go nie mają. Nie wiem jednak, czy to oznacza, że jest „zaangażowany społecznie”.

Bartosz Józefiak – Mieszka w Łodzi. Pisze o Polsce dla „Dużego Formatu”, „Tygodnika Powszechnego” i „Weekend.Gazeta.pl”.

….

„5 pytań do reportera/reporterki” to nowy cykl krótkich tekstów, w których reporterzy i reporterki odpowiadają na pytania, dla których punktem wyjścia są książki. Plan jest taki, że teksty będą ukazywać się w każdy wtorek, ale zobaczymy jeszcze jak to się uda ;)

Czytaj więcej »

Literacki przegląd tygodnia. Booknet (55)

W tym tygodniu tylko 5, ale naprawdę dobrych materiałów. Polecam!

1. Czytanie non-fiction (1): Termiteria dla ludzi. Recenzja książki Beaty Chomątowskiej autorstwa Pauliny Małochleb

Cała narracyjna metoda Chomątowskiej opiera się na metaforze — autorka wybiera sobie bowiem architekturę jako filtr do opowiadania o społeczeństwie. Najbardziej interesuje ją człowiek, który w owym betonie próbuje organizować sobie życie. Rozpoczyna od lat 40., od wielkich planów zagospodarowania zniszczonych przez wojnę miast. Pokazuje, jak beton, z którym eksperymentowano w XIX wieku, staje się materiałem pierwszej potrzeby, bo tylko z niego można budować szybko i tanio, tylko on da szansę na odbudowę i powstrzyma odpływ mieszkańców do innych ośrodków. Nie jest to jednak opowieść o złotej fazie wielkiej płyty – jeśli taka kiedykolwiek istniała. Chomątowska przedstawia bowiem kolejne dekady tej architektury, kończy zaś na latach dwutysięcznych i na przemianach, jakim podlegają blokowiska w różnych państwach: czasem stają się kultowymi i kosztownymi adresami (jak Leipziger Strasse w dawnym Berlinie Wschodnim), czasem się je przebudowuje i obniża (jak Marzahn-Nord w Berlinie). Często jednak pozostają smętnymi pomnikami dawnych czasów, wspomnieniem chwały i wiary w nowoczesność – jak w Polsce, gdzie nakłady na remonty wielkiej płyty powinny być pięć razy wyższe.

Czytaj dalej >>

2. Dzień, w którym runął blok

Fragment książki Beaty Chomątowskiej

Czytaj >>

3. Nagroda Literacka m.st. Warszawy na Facebooku i filmy ze spotkań z nominowanymi i laureat(k)ami

Zobacz >>

4. Oto laureatki Nagrody im. Wisławy Szymborskiej: Julia Fiedorczuk, Linn Hansen, Justyna Czechowska

W VI edycji konkursu o jedną z najważniejszych nagród literackich w Polsce - Nagrodę im. Wisławy Szymborskiej - zwyciężyły trzy kobiety: Julia Fiedorczuk, Linn Hansen i Justyna Czechowska.

Czytaj dalej >>

5. Tajemnica zaklętego literackiego kręgu. Czemu akurat to miasto w Anglii wypuszcza w świat laureatów Nobla i Bookera?

Szkoła pisania (ukończona przez noblistę), Narodowe Centrum Pisarzy (pod patronatem Margaret Atwood i J.M. Coetzeego) oraz dom pierwszej brytyjskiej pisarki. I mieszkańcy, których większość podobno tworzy literaturę po godzinach. Witajcie w Norwich, Europejskim Mieście Literatury UNESCO.

Czytaj dalej >>

*****************

Przez cały tydzień śledzę około literackie wydarzenia. Przeglądam prasę i internet. Wyszukuję ciekawe informacje, inspirujące filmiki i ważne rozmowy. Część na bieżąco publikuję je na facebookowym fanpage’u. W piątek, zebrane i uzupełnione o dodatkowe materiały, lądują w postaci „Booknetu” na blogu.

Chcesz być na bieżąco? Polub bloga na Facebooku!

Zdjęcie: Unsplash

Czytaj więcej »

Audiobook: Kolekcja nietypowych zdarzeń

Opowiadania nie są najłatwiejszą formą literacką. Ilość słów i wątków jakie możemy w nich zmieścić jest mocno ograniczona. Krótko opowiedzieć historię, która będzie ciekawa/poruszająca/zabawna/mądra… i która zostanie z nami na dłużej, to prawdziwa sztuka.

Lubię opowiadania refleksyjne i takie właśnie są te Toma Hanksa. Akcja płynie w nich dość niespiesznie. Może miejscami rzeczywiście są nieco przegadane, ale przez to przypominają mi teatr (a teatr uwielbiam). Mamy scenę, bohaterów i historię, o której bohaterowie bardziej mówią niż w niej uczestniczą (choć są oczywiście wyjątki).

Opowiadania Hanksa są też tęskne. A tęsknota ta odnosi się do dawnych czasów. Dawną Amerykę symbolizuje w nich maszyna do pisania – element pojawiający się w kilku historiach. Maszyna do pisania jest przeciwieństwem nowoczesności z jej smartfonami, mediami społecznościowymi i chwilowością. Maszyna do pisania symbolizuje stałość.

Poziom opowiadań Hanksa nie jest jednak stały.  Teksty są po prostu nierówne. Kilka historii naprawdę mi się spodobało, ale o większości z nich zapomniałam na drugi dzień po lekturze.

Nie zapomniałam historii nastolatka, który spędza dzień surfując z ojcem, a ich wspólny czas odsłania pewne fakty dotyczące ich życia i rzuca nowe światło na wspólną relację. Podobała mi się opowieść o matce kilkuletniego chłopca, która po rozwodzie układa sobie życie z nowym mężczyzną. I na koniec, podobało się mi się opowiadanie pierwsze – o superaktywnej Annie, organizatorce życia nie zważającej na potrzeby i ograniczenia partnera. Choć to opowiadanie czytałam z dystansem i wierzę, że zostało napisane z przymrużeniem oka, jako wyostrzone i humorystyczne. Inaczej, za sposób w jaki Hanks przedstawił Annę, chyba przestałabym czytać dalej.

Generalnie, Hanks ma problem z kobietami. I o ile całą książkę uważam za ciekawą i doceniam różne zabiegi, np. powracanie na jej łamach niektórych bohaterów (powraca m.in. właśnie Anna, ale też Hank Fiset ze swoimi „Felietonami”), o tyle nieciekawe, płytkie i konwencjonalne przedstawienia kobiecych bohaterek, były dla mnie zaskoczeniem i moim największym rozczarowaniem zbiorem. Pewnie łatwiej wyrobić sobie warsztat literacki niż pozbyć się stereotypowego spojrzenia na płeć.

Tom Hanks, „Kolekcja nietypowych zdarzeń”,  czyta Jacek Rozenek, Wielka Litera 2017

Czytaj więcej »